Lâ Şerîke Leh'in İmzası (13 Kasım 2011)

Değerli Kardeşlerim,  Kıymetli Müminler;

Kurban Bayramı’na müteakip tefsir-i şeriften okuyacağımız bölüm Kıyamet Sûre-i Celilesi’nin ikinci âyetinden olacaktır. Allah Teâlâ Hazretleri layığı veçhile anlayıp anlatmak, gereği ile âmil olup hakikati ile tahakkuk etmeyi cümlemize nasip ve müyesser eylesin.

KUR’ÂN’DAN OKUNAN BÖLÜM:

وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ (2) أَيَحْسَبُ الْإِنْسَانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظَامَهُ (3) بَلَى قَادِرِينَ عَلَى أَنْ نُسَوِّيَ بَنَانَهُ (4) بَلْ يُرِيدُ الْإِنْسَانُ لِيَفْجُرَ أَمَامَهُ (5)

 TEFSİRDEN OKUNAN BÖLÜM:

{وَلاَ أُقْسِمُ بالنفس اللوامة} الجمهور على أنه قسم أخر عن الحسن أقسم بيوم القيامة ولم يقسم بالنفس اللوامة فهي صفة ذم وعلى القسم صفة أي النفس المتقية التي تلوم على التقصير في التقوى وقيل هي نفس آدم لم تزل تلوم على فعلها التي خرجت به من الجنة وجواب القسم محذوف أي لتبعثن دليله{أَيَحْسَبُ الإنسان} أي الكافر المنكر للبعث {أَلَّن نَّجْمَعَ عِظَامَهُ} بعد تفرقها ورجوعها رفاتاً مختلطاً بالتراب{بلى} أوجبت ما بعد النفي أي بلى نجمعها {قادرين} حال من الضمير في نَّجْمَعَ أي نجمعها قادرين على جمعها وإعاداتها كما كانت {على أَن نُّسَوِّىَ بَنَانَهُ} أصابعه كما كانت في الدنيا بلا نقصان وتفاوت مع صغرها فكيف بكبار العظام{بَلْ يُرِيدُ الإنسان} عطف على أَيَحْسَبُ فيجوز أن يكون مثله استفهاماً {لِيَفْجُرَ أَمَامَهُ} ليدوم على فجوره فيما يستقبله من الزمان

 

  LA ŞERİKE LEH’’İN İMZASI

İÇİNDEKİLER

1.Kur’an’dan Okunan Bölüm

2.Tefsirden Okunan Bölüm

3.Kâinatın Sonu Kıyamet

4.Âhirzamanda Kat Kat Ecir

5.Allah Her Devre Göre İnsan Yaratır

6.Usûlsüz Vusül Olmaz

7.Allah’ın Üniteleri Asırlar

8.Riskli Yürüyüş

9.Emmare ve Levvame Nefis

10.Allah’ın İnayeti Nedamet Ehlinedir

11.Rekorlar Kitabı Nerede?

12.Kemâl İçin Nedamet Yetmez

13.İnsanın Ana Unsurları Kemiklerdir

14.Cennetteki Yiyecekler Sırf Gıdadır

15.Bizi Ahrette Rezil Etme Ya Rabbi!

16.La Şerike Leh’in İmzası

17.Rahat Dünya İçin Ukbayı İnkâr Edenler

18.Müminin Yolu Sınırlıdır

 


 

Değerli Kardeşlerim,  Kıymetli Müminler;

Kurban Bayramı’na müteakip tefsir-i şeriften okuyacağımız bölüm Kıyamet Sûre-i Celilesi’nin ikinci âyetinden olacaktır. Allah Teâlâ Hazretleri layığı veçhile anlayıp anlatmak, gereği ile âmil olup hakikati ile tahakkuk etmeyi cümlemize nasip ve müyesser eylesin.

KÂİNATIN SONU KIYAMET

Kur’an’ın özellikle sonuna doğru kıyametle ilgili bölümler son derece fazla yer işgal etmektedir. Kâinatı evvelinden âhirine bir kitap olarak değerlendirdiğimiz zaman bu kâinat kitabının sonunun da kıyametle noktalanacağını biliyoruz. Bu nedenle Kitabımız Kur’an da yazılı kaynak olarak, elimizde rehber olarak, kâinatı tefsir eden bir kitap olarak aynı minval üzere Yüce Rabbimiz tarafından tensib, takdir ve tespit edilmiştir.  Sonunun kıyametle ilgili olduğunu görüyoruz. 29 ve 30. cüzler hemen hemen kıyametle ilgili bölümlerden meydana gelmektedir. Genel içeriği kıyametle ilgilidir. Bu sûre-i celile ise tamamen bu konuyla ilgilidir; isim olarak da Kıyamet Sûresi olmuştur.

بُعِثْتُ وَالسَّاعَةُ كَهَاتَيْنِ

  1. Ben ve kıyamet böylece gönderildik.”[1]

(İşaret parmağı ile orta parmağını yan yana tutarak gösterdi.) Yani ikimiz birbirimize bu denli yakınız. Dolayısıyla Müddessir (a.s) ile kıyamet böylece birbirimize yakın, beraberce geldik. كَهَاتَيْنِ şu ikisi gibi. İşte hemen Müddessir Sûresi’nin akabinde Kıyamet Sûresi’nin gelmesi de son derece vakıaya mutabık olan bir keyfiyet arzetmiş oluyor, bu hakikati terennüm etmiş, göstermiş oluyor. Peygamber-i Zişan’ın, Muhammed (a.s)’ın, son peygamberin gelişi de kıyametin habercisidir, kıyamet alâmetlerindendir. Kıyamet âlametlerini sayan bilginlerce böylece ifade edilmiş. Arada bin küsur sene var dersen, olsun; geçmişe nispeten o azdır. Peygamber-i Zişan bir anlamda kıyamet peygamberidir.  Ama genel olarak vurgulanan” Nebiyy-i Âhirzaman -Âhirzaman Nebisi” denir. Biz de âhirzaman ümmetiyiz. Bu dönemde gelmişiz, işimiz kolay değil, zor ama Yüce Allah bu zamanı çok kıymetli kılmıştır. Muhammed (a.s)’in hürmetine bu son zamanı, Âhir zamanı değerlendirmiş, kısa da olsa –özelliği kısa oluşudur, zaman çabuk geçecektir, nasıl geçtiği bilinmeyecektir, insanoğlu bir sürat içerisinde koşarcasına kıyamete gidecektir. Böyle bir dönemdeyiz. Bunu his olarak bizler de yaşıyoruz. Nasıl geçtiğini bilemiyoruz. Öyle değil mi?

ÂHİRZAMANDA KAT KAT ECİR

Bu âhirzamanın zamanı müminler için böyle fazl yönüyle sevap yönüyle kat kat artırılmış ve bu zamanda yapılan bir amel geçmiş zamana nispeten kat kat, muzaaf bir şekilde değerlendirilmektedir. Yani sıkıntısı ne kadar çok ise fitnesi fesadı ne kadar fazla ise bir amele verilecek sevap ve o amelin takdiri, tespiti ve değerlendirmesi ona göre yapılacaktır. Kişi ne kadar sıkılırsa o amelin sevabı o kadar fazladır. Bunu sakın unutmayın.  Peygamberin bir rivayetidir: “O kimse ki Kur’an okumakta zorlanır. O kimseye diğerine göre iki kat sevap vardır. Birincisi Kur’an okuma, tilavet-i Kur’an sevabı, ikincisi de zorlanma sevabı.” Allah, ayrıca tazminat ödüyor. İşte ölçü budur. Onun için birileri böyle hayıflanıyor: Keşke biz de ilk dönemlerde gelseymişiz, şu dönemlerde gelseymişiz. Bunlar bıdı bıdı sözlerdir. Hiçbir anlamı yoktur. Allah her zamanın adamını o zamana göre yaratmıştır. Fonksiyonları ona göre çalışır. Bu zamandaki bir adamı asr-ı saadete götürseniz stop eder, çalışmaz. Asr-ı saadetteki birisi bu döneme gelse yine stop eder, çalışmaz.

وَلكُل نزال رجال

Her makamın, her zamanın adamları vardır.”

O ona uymaz, o da ona uymaz. Mesela denilmiştir ki bunları hep anlatırız, söyleriz. Tebe-i tabiin tarafından tabiine sorulmuştur: “Ashab-ı Kiram’ı bize tanımlar mısınız, anlatır mısınız?” Ne demişlerdir: “Siz onları görseydiniz, bunlar deli divane, ne biçim insan bunlar, deli divane bunlar derdiniz, ya bu deliler nerden gelmiş. Onlar Allah’ın, dinin, diyanetin delisiydiler. O uğurda asla gözleri hiçbir şeyi görmezdi. Allah hakkını her şeyden üstün tutarlardı. Bu konuda kimseyi dinlemezlerdi, geriye dönüp bakmazlardı. Onlar delicesine Allah’ın yolunda yürürlerdi. Onlar da sizi görseydi; bunlar ne tür bir yaratık, bunlar hangi kavim yahu derlerdi, sizi tanımazlardı. İşte böylesine bir dönem ve dönemin adamından bahsediyoruz.. Biri diğerine uymaz. Onun için bunlar bıdı bıdı sözlerdir. Hiçbir anlamı yoktur, kuru temennilerden ibarettir.

ALLAH HER DEVRE GÖRE İNSAN YARATIR

Her devre göre Allah adamını yarattı. Her devrin velisi de o devre aittir, bir öncekiyle kıyas edilmez. O devre uygun bir pozisyonu, yapısı vardır. Onun için diğeriyle kıyas ederseniz uyum sağlatamazsınız, birbirine intibak etmez. O, o zamanın velisidir, öteki de o zamanın velisidir. O, o zamanın hayırlısıdır, bu da bu zamanın hayırlısıdır. Böyle inanalım, böyle görelim. Her devri kendi kıstasları içerisinde değerlendirelim. Bir başka devirle evirip çevirmeyelim. Yoksa tam anlamıyla devirirsin, çuvallarsın ve hakikati asla bulamazsın. Bir şey kendi şartları, kendi ortanı içinde değerlendirilmelidir.  Bir başka ortama bakarak o şey değerlendirilmez. Onun için şartlar değişeceğinden dolayı içtihadi olan konular da değişir. O zaman öyle olması bu zaman da öyle olacak anlamına gelmez. İşte bunu bu işin adamları bilir.

فَلِكُل مقَام مقَال وَلكُل نزال رجال

Her fennin bir adamı vardır. Her ilmin, her branşın bir ehli, mütehassısı, uzmanı vardır.”

USÛLSÜZ VUSÜL OLMAZ

O uzman evvela zamanı ve şartları tespit eder ki bu usûlde şarttır. Bunları tespit edemeyen adamın usûlü yoktur. Usûlü olmayan adamın da vusulü yoktur. Maksada erişmesi mümkün değildir. Önce usûl tespit edilir yani önce yolu açarsın sonra da gaza basar gidersin. Yol yok, yordam yok, menzil-i maksuda nasıl erişeceksin?    Onun için ulemamız evvela usûl ilmini ihdas etmiş, ıspat etmiş, tespit etmiş, ortaya koymuş, sonra da cihazı veya mekanizmayı üzerine koymuş sonra gaza basıp tıkır tıkır yürüyüp gitmiştir. Yol yordam bilmez, o mu gidecekmiş, bak ne diyor, o mu, yahu o yol yordam bilmez. O mendeburu nerden buldunuz? Kız isteyiverecek derler. Ona kız vereceklerse de vermezler. O işi bozar, yol bilmez, yordam bilmez, usûl bilmez. Gördünüz mü bakın, menzil-i maksuda erişte usûl şarttır. Her zamanın usûlü kendine özgüdür.

ALLAH’IN ÜNİTELERİ ASIRLAR

Asırlar icad sahasında Allah’ın üniteleri gibidir. Üniteler değişir ünite değiştikçe tecelli değişti demektir. Tecelli mevsim getirir ve o mevsime göre de şartlar değişir ve bu şartlara göre de insanoğlu adapte olur, intibak eder, o şartlara uyum sağlar. Uymazsa diskalife edilir, atılır, bir kenara itilir, kakılır. Çünkü nizamı bozmuş olur. Yürüyenin ayağına dolaşır, engel olur, ayaklar altında çiğnenir veyahutta bir köşeye atılır. Şuradan çekil ayağımın altından defol derler.

Biz artık kıyamet evresinin, devresinin içindeyiz. Saat hızlandı, artık iş iyice sona doğru geldi ve kızıştı. Hani bir âyet vardı ya kızışmakla ilg ili,

يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاق

¶        “Baldırların açılacağı (işlerin zorlaşacağı)gün .”[2]

Bunu kıyametin alâmetlerinin gittikçe daralması anlamında söylüyorum. Siz hiç plak çaldınız mı? İlk önce dışarıdan doğru başlar, böyle yavaş yavaş döndüğünü görürsünüz. Ama o, içe doğru gittikçe helezonvari gider, sona doğru böyle hızlı hızlı döndüğünü görürsünüz. Çünkü mesafe azalmıştır. Aslında o yine normal dönüyordur ama o sona geldiği için mesafe azalmıştır.

RİSKLİ YÜRÜYÜŞ

Şu anda çember daralmıştır ve üst üste gelmektedir. Biz de bu alâmetlerin arasındayız, onun için de son derece hassas olma durumundayız. Yani yıkım başlamıştır, tepemize her an bir şey düşebilir veya ayağımızın altı yarılıp içine girebiliriz veya bir şule gelip tepemize iner ve bizi yakabilir. Ne yapacaksın? İşte buna göre dikkatli yürüyeceksin demektir. Bu yürüyüş çok risklidir. Ne yapalım ki bu geçitten de geçeceğiz, geçmek zorundayız. Ben bunu istemiyorum demekle o şeyler geri gitmez, senin iradene bağlı değildir. Ne kaçabilirsin ne de atabilirsin. Öyleyse sabırla sebatla bu yolda devam edeceğiz. Kıyametle Peygamber (as)’ın ilişkisine Müddessir Sûresi ile Kıyamet Sûresi böylece eşlik etmişlerdir. O âhirzaman nebisidir, biz de âhirzaman ümmetiyiz. Allah bu sıkıntılı dönemde kullarına azami surette yardım edecektir, inayet buyuracaktır. Onun inayeti oldukça korkmaya gerek yoktur.

وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ

¶        “Onlara korku yoktur. O nlar mahzun da olmayacaklardır.”[3]

Sırrıyla “Ey kullarım, endişe etmeyin, korkmayın, ben varım” diyor. İşte O’nun varlığını yanımızda hissettiğimiz sürece ne kadar yakın olduğunu hissedebilirsek “muhıt” olduğunu bizi ihata ettiğini, tecelliyatı ile sarmaladığını ne kadar yakınen bilebilirsek o kadar emniyette oluruz. Bu bilgi ne kadar az olur, bu his ne kadar battallaşırsa bu şuur kaybedilirse işte o zaman seni nefsine havale etmiştir. Kendi hâline bırakıvermiştir ki bir insan için en tehlikeli konum Allah’ın inayetini keserek kişiyi kendi hâlinde bırakmasıdır. Buna “nefsine havale” denir. Peygamber-i Zişan bunu kişinin kendi nefsine havale edilmesi anlamında kullanmıştır ve Peygamberimiz bundan Allah’a sığınmıştır.

اللَّهُمَّ رَحْمَتَكَ أَرْجُو، فَلَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ

  1. Rabbim! Beni nefsime havale etme.[4]

Benim vekilim nefsim olmasın. Ben onun vekilliğine güvenmiyorum. Beni ona bırakma, beni ona havale etme. La tekinli vekilden, vekâletten gelir. Hiç şeytan ve avanesi insanın vekili olur mu? Ondan vekil yaparsan ne olur? İşte nefis de böyledir. Çünkü onun ardında şeytan vardır. Göz açıp yumuncaya kadar veya bundan daha az bir süre bile olsa, an meselesi, saniye, daha ötesinde böyle ne kadar hassas aman dilimi varsa asla diyor, beni hiçbir zaman nefsime bırakma Ya Rabbi diyor.

اللَّهُمَّ إِلَيْكَ وَجَّهْتُ وَجْهِي، وَإِلَيْكَ أَسْلَمْتُ نَفْسِي، وَإِلَيْكَ فَوَّضَتُ أَمْرِي، وَإِلَيْكَ أَلْجَأْتُ ظَهْرِي رَغْبَةً، وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ

  1. Ben, nefsimi sana teslim ediyorum.” [5]

Beni sakın ona teslim etme Ya Rabbi! Beni onun eline bırakma. Çünkü o beni helâk eder.

Yüce Allah Birinci âyet-i kerimede “Kıyamet gününe andolsun” diyerek sûreye başladı. Kıyamet günü hakkı için diye de tefsir edenler vardır. Biz de yeminleri böyle de ifade ederiz. Kıyamet günü hakkı için, bu da bir yemindir. Türkler demek ki böyle de yemin ederler. Yemin Arapça’dır. Kasem ediyorum Arapça’dır. Demek ki Türklerde “hakkı için” şeklinde söylenir. Mesela “anayın babayın hakkı için” gibi. Bu şekilde anlam veren bilginler de var. Kıyamet gününe andolsun, bu da bir yemindir; kıyamet günü hakkı için bu da bir yemindir.

İkinci âyet-i celile وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ

“Yine nefs-i levvameye andolsun.” Kıyamet gününe ve nefs-i levvamye andolsun. Nefs-i levvame hakkı için, kendini kınayan cana andolsun ya da can hakkı için, kendini kınayan can hakkı için….

الجمهور, أى جمهور من المفسرين demektir.

Cumhur,  müfessirlerin çoğunluğu demektir. على أنه قسم أخر Bu âyette geçen ifadenin de  bir başka yemin olduğu şeklindedir. Cumhur-u müfessirinin görüşü bu ikinci âyetin de birinci âyet gibi kasem olduğu yönündedir. Biz de ona uyarak o şekilde anlam verdik.

عن الحسن Hasanı Basrî’den gelen bir rivayete göre أقسم بيوم القيامة burayı meçhul de okuyabiliriz. أقسم (uksime) şeklinde okuyarak ona göre anlam verebiliriz: بيوم القيامة Kıyamet gününe yemin olunmuştur. Eğer malum okursak أقسم بيوم القيامة Allah, hüve, O kıyamet gününe kasem, yemin etmiştir. Gramer bakımından bu uygun, herhangi bir sıkıntı yoktur. ولم يقسم بالنفس اللوامة Levvame nefse yemin etmemiştir. Hasan-ı Basrî’ye göre birinci âyetle ikinci âyet farklıdır. Yani bu zata göre birinci âyetteki لَا ile ikinci âyetteki لَا nın fonksiyonları farklıdır. İkincisinde kasem yoktur. Şimdi onu anlatmaya çalışacağız. Levvame nefse kasem etmemiştir. ولم يقسم (velem yuksem) Meçhul okursak “kasem olunmamıştır.” Nefs-i levvameye yemin edilmemiştir. Neden? فهي صفة ذم Çünkü bu ikincisinde kınama sıfatı vardır. Bu levvamelikte bir kınama olayı vardır. Hâlbuki kasemde vardır. مدح صفة Medih sıfatı vardır.  Yani mehdi konu alır, zem için kasem etmez. Zemmolunan bir şeye kasem olunmaz. Kasem dedin mi, Allah bir şeyi önemsiyor, bu önemini vurgulamak için kasem ediyor. İkincisinde ise böyle bir durum yok, kınama vardır. Çünkü burada kınayıcı nefis diyor. Bu Hasan-ı Basrî Hazretlerinin izahıdır. أي Burada nefsi levvame ile şu denmek isteniyor النفس المتقية müttaki nefse yemin olsun ki التي o تلوم levmeder, kınar على التقصير hataya karşı, kusur üzerine في التقوى takvada kusur gösterme , takvada kusur işleme, eksik yapma, hata etmeden dolayı kınar. Demek ki buradaki nefs-i levvamenin kasem olabilmesi için böyle bir anlam taşıması gerekir. Müttaki bir nefis olması yönü ile kasem oluşur. Kasem olabilmesi için yerilmemiş bir nefis olması gerekir. Takva konusundaki kusurundan, eksikliğinden ötürü kendisini levmeder. وقيل Şöyle de izah edilmiştir: هي نفس آدم buradaki levvame nefisten maksat Âdem(as)’in nefsidir. Çünkü buradaال takısı ile muarref kılınmıştır. Dolayısıyla çok meşhur, herkesçe bilinen bir yapısı olan nefis kastedilmiştir. Peki, böyle bir özellik taşıyan nefis kimin nefsi olabilir? Çünkü levvame kelimesi فعالة (faale) vezninde كثيرة اللوم والندمعَلَى مَا فات من  الطاعة yani ibadet, taat taksiratı konusunda çok kendini kınayan, levmeden, ayıplayan nefis demektir. Bu bir değil iki değil, çok kınayan demektir. Peki, böyle bir nefis eğer bir şahıs olarak tespit edecek olursak bu olsa olsa Âdem (as) olur. Neden? لم تزل تلوم O, nefisini kınamaya devam etti على فعلها yaptığı fiiline karşı  ki التي o خرجت به من الجنة cennetten çıkarılmaya sebep olan fiili yapmaya karşı kendini sürekli levmetmiştir. İnkıtasız, kesintisiz kendini levmetmeye ömrü boyunca devam etmiştir. Bunu hiç unutmamıştır. İşte ozaman bu nefs-i levvame ancak onun nefsi olabilir Yani Âdem (as) olabilir diye bu âyetin içeriği konusunda böyle de düşünülmüştür. اللَّه أَعْلَم

EMMARE VE LEVVAME NEFİS

Burada mutlak bir beyan vardır. Açıkça kınayıcı nefisten söz ediyor. Bir tayin midir herhangi bir şahısla mı ilgilidir yoksa eşhasla mı ilgilidir, bütün bu özelliklere sahip olan nefisler midir, bunların hepsi değişik açılardan bu âyetin şümulüne girebilir. Ama şunu bilelim ki nefsin levvamelik durumu, konumu gerçekten ibret verici bir konumdur, durumdur, gale alınması gerekir, önem verilmesi gereken bir yapıdır. Çünkü nefsin bunun altında bir konumu daha vardır. Bu konumda nefis tamamen rezaletle, tamamen şekavetle doludur. Bu konumun adı da “emmareliktir.” Nefsin bir de emarelik konumu vardır.

إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ

¶        “Nefis, aşırı derecede kötülüğü emreder.”[6]

Şüphesiz ki, hiç kuşku yok ki nefis” bakın orada da emmaretün geliyor, burada levvametün idi; ikisi de mübalağa sigasında geliyor. Mübalağa-i ism-i faildir. Faaletün veznindedir. Yani olanca gücüyle kendini levmeden, kınayan asla kendisinde bir fazilet görmeyen, kendisine değer vermeyen nefis demektir. Bu velâyet merdiveninin birinci basamağıdır. Bir nefsin bu şekli alması velâyet, velilik merdiveninin birinci basamağıdır. Çünkü velâyete adım atacak, ehil olacak kişide evvela kendini beğenip beğenmediği göz önüne alınır. Biz kendini beğenmeye “ucub” diyoruz. Ucub ise mühlikâttandır. İnsanın kalbini delik deşik eden, insanı yerden yere çarpan bir felâket dellalıdır. Allah onun şerrinden bizi korusun. O müthiş bir virüstür. İnsan kalbine bir kere girdi mi amellerini talan eder, ömrünü yalan eder. Onun için ondan şiddetle sakınmak lazımdır. İşte levvame nefis ucuba yer vermeyen nefistir. Ayağının altında tekmeler. Asla sen şusun desen o nefis senin yüzüne tükürür. Sen ne kadar mübareksin, sen ne kadar yücesin seni şu yönden bu yönden övüyorum asla tuh der sana, defol git, beni mi azdıracaksın kudurmuş herif? Bula bula beni mi buldun? Âlemin maskarası olarak beni mi gördün de böyle benimle alay ediyorsun? Bunlar olmuştur.  Öyle veliler olmuş, gittikleri zaman böyle laflar edince yapmayın, çekip gidin arabanızı,  beni günaha sokmayın, beni derdimle baş başa bırakın, eğlenecek beni mi buldunuz diye onları kovmuştur. Elini, eteğini öpmeye gelmişlerdir, duasını almaya gelmişlerdir ama o, onları kovmuştur. İşte bu levvame nefistir. Bu nefis demek ki velâyet merdiveninin birinci basamağıdır. Bunun ardı gelir, bu adamdan korkmayacaksın.

ALLAH’IN İNAYETİ NEDAMET EHLİNEDİR

Çünkü hatası var ama hayta hata olarak bakıyor ve ben ne yaptım ben ne ettim diyor. İşte bu nefis “tevvabe” nefistir. Levvame demek, kınayan, nadim olan, pişman olan demektir. Bu da tevbe gerçeğidir. Şu hâlde levvame nefis tevbekâr nefistir. Allah’ın inayeti nedamet ehlinedir. Allah’ın rahmeti, bereketi, mağfireti nedamet ehline müteveccihtir. Nerede nadim olan varsa ona yol alır bu yücelik isimleri, onun dağarcığını, gönlünü doldurur. Onu pak eder. Nedamet yoksa mağfiret de yoktur. O “Ğafur, Rahim, Latif” isminin şumülündedir, içeriğindedir. Siz bana bir peygamber رَبَّنَا اغْفِرْ لِي demesin. Babanız Âdem bunun en tipik özelliğidir. Size numune-i imtisaldir. Çünkü evlat babasının yolundan gitmelidir. Şayet hidayet ehliyse? Babamız Âdem’in hidayet ehli olmasında kuşkumuz var mı? Hâşâ! Öyleyse onu takip edeceksin. O pişman oldu. Kitapların yazdığına göre 400 sene ağladı. Asla başını yukarı çevirip bakmadı. Böyle geniş tefsirlerde yazılıdır.  Oralarda bunlar anlatılmış. Ki onun için kısaca ona işaret etti.  Bu ifade Âdem (a.s)’e layıktır denildi. Onun birinci muhatabı olsa olsa Âdem (a.s) dir. Onun canıdır bu dendi. Demek ki levvamelik çok yüce bir sıfattır. Mümin olmak için de şarttır.  Mümin olan kişinin nefsinin asgari derecesi levvameliktir. Çünkü emmarelikten bir adım öte olması gerekir, ileri olması gerekir. Bir üst makamdır. Emmare tamamen kötülüğü yapan, isteyen, kötülük peşinde olan, kötülüğü emreden nefistir.  Tabii sui dediğimiz şeyin başında küfür, nifak, ucub, riya vardır. Ne kadar pislik varsa

إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ

¶        “Nefis, aşırı derecede kötülüğü emreder.”[7]

O sui kelimesine dâhildir. Nefis eğer böyleyse bu nefis imandan koku almış değildir, imanla temasa geçmiş bir nefis değildir. Yani nefs-i kâfiredir.  Kâfirlerin nefisleri, müşriklerin nefisleri, gerçek münafıkların nefisleri hepsi emmaretün bissui dir. Kısaca imansız nefislerdir. Bu nefsin iman sahasına yanaşması, iman kokusu alması, bakın iman etmesi demiyor. Çünkü nefsin iman etmesi başka bir olaydır. Bize teklif olunan nefsin iman etmesi değil, kalbin iman etmesidir. Kalbin iman etmesi yeterlidir. Ama az çok iman kokusunu alarak, şöyle bir kafasının dönmesi lazım. Kendinden geçmesi lazım. İman boyasının az çok kendisine kalpten doğru yansıması lazım. İşte bu kokuyu aldığı zaman levvamelik konumu başlıyor. Yani bırakmış değil, kötülüğü bırakmış, vazgeçmiş değil. Sadece levmediyor, yani bu tamamen kötülükten kurtulmuş bir nefis değildir. Ama her kötülüğe düştüğü zaman pişman oluyor.  Ben ne yaptım, ne ettim diyerek, işte biraz tövbekâr bir nefis ama biraz tövbesi farklıdır. Derler ki horozlar, tavuklar pisliğe girdikten sonra hani mezbelelikte dolaşırlar, eşinirler biliyorsunuz, ondan sonra yarım saat gagalarını temizlerler. Gördünüz mü bilmem, ben gördüm. Hani ben gördüm diyorum, gördüm de söylüyorum, etkili olsun diye. Miş, mış değil. Sende görmeye çalış görmediysen. Görmekle duymak çok farklı şeylerdir. Peygamber-i Zişan şöyle buyurmuştur:

وليس الخبر كالعيان

 “Haber almak görmek gibi değildir, görmek başkadır.”[8]

Onlar yarım saat gagalarını sürer dururlar. Tövbe ederlermiş. Bir daha bu pisliğe dönmem dermiş. Ama acıkınca verdiği sözü unutur, yeniden o mezbeleye dönermiş. İşte onun tövbesi gibi olmamalıdır. O da levvamedir. Onun için levvame olmasaydı, kâfir olsaydı zaten tavuğu yemek haram olurdu. Levvame olduğu için zaten yemene izin verilmiştir. O da işin esprisidir. Yani bunlar bir güzel teşbih türleridir. Bazen söylerim. İnsanların görünmeyen karakterleri, vasıfları, sıfatları vardır. Sıfat görünmez. O insandan ayrılmayan bir niteliktir, melekedir. Ama Yüce Allah bunu hayvanlara, varlıklara, oluşumlara yansıtmıştır. Mesela kâfirin Kur’an’a ilgi duymayışı, kaçışı, Kur’an dinlememe konusundaki yaptığı işler aslandan kaçan merkebe benzetiliyor. Yani eğer onun o sıfatı, eğer tecessüm etseydi o merkep şeklinde, Kur’an da tecessüm etseydi o vaziyette aslan şekline girerdi. Mesele budur. İşte buradaki horozun konumu veya tavuğun bahsettiğimiz konumu da bundan ibarettir. Yoksa o iman nedir bilmez, küfür nedir bilmez. Onlar masum varlıklardır. Yani melekler ne ise, benzetmek gibi olmasın, onlar da böyle imtihan olunan türden değildir onu demek istiyorum. Yoksa hâşâ melekle bir horoz kıyas edilir mi?  O da meleği görünce hayran oluyor, güzelce ötüyor. Melek geldi, melek geldi diye sizleri, bizleri haberdar ediyor. O anda, horoz öterken dua ederseniz makbuldür. Duanın makbul anlarının içerisinde horoz öterken yapılan dua der.   Çünkü o meleği görüyor ve sana haber veriyor. Eşek anırınca da, o da şeytanı haber veriyor. Levvameyi bu şekilde ifade ettik. Demek ki levvame imandan az çok koku almış, az çok iman tadına varmıştır. Ama imanla hemdem olmuş, imana belenmiş, bulanmış ve imanla harmanlanmış bir nefis değildir. Bu kalbi tasdik görmüş müminin nefsi levvamedir asla emmare değildir. Bakın nefsi tasdik demiyorum, kalbi tasdik görmüş müminin nefsi, levvamedir. Yani şöyle söyleyebiliriz. Emmareliği tamamen terk etmiş değildir. Emmarelik var ama hemen arkasından pisliğini temizleme yönünde bir gayreti vardır. Yani canı içki iç der. Bakın bu yönüyle emretme, amire olabilir. Emmarelikten kurtulmuştur, amirelikten değil. Yine nefsi amiredir o ama emmare değildir. Şu halde müminin nefsinde de emirler vardır. Ye, iç, yap, et günahlara karşı ama arkasından bu pisliği ne yaptım, ne ettim ben diye temizlemem lazım diye düşünür. Pişmanlık nedamet duyar ve kendisinde burukluk hâsıl olur. Neşesi olmaz ama emmare olan nefisler zevk alırlar.  Ne güzel yaptık değil mi?

REKORLAR KİTABI NEREDE?

Ne kadar tatlıydı diye övünürler. Bunu aralarında konuşurlar ve mefharet oluştururlar. İşte sen kaç kelle aldın. 3 tane. Oo ben 13 tane aldım.  Ben daha ilerdeyim. Mesela katil konusunda adam öyledir. Diğerlerini siz kıyas edin. Ben şu kadar cepledim, hırsızladım. Yani bu fasitler bununla övünürler, sevinirler ve yerine göre de madalya isterler. Hatta rekorlar kitabına geçiyorlar. Çünkü rekorlar kitabında iyilik kötülük diye bir ayrım yoktur. Önemli olan o işin ileri kademesinde yer almaktır. Öyle değil mi? O da kıyamet gününde benim kanaatimce, o rekorlar kitabı neredeyse veya kimin elindeyse nerede bulunuyorsa, kıyamet gününde mizanın başına getirilecek kitaplardan birisidir. Sen böyle misin? Orada o özel kişiler hesaba çekilecektir. Adam parmağının ucunda bir şeyler yapıyor, tepesinde bilmem bir şeyler yapıyor ve rekorlar kitabına geçiyor. Tabi ki bunların hesabı, kitabı o günde o kitaptan tescil edilmiş olacak. Allah hani:

إِنَّ ذلِكَ فِي كِتابٍ

¶        “Bu bir kitabın içindedir.”[9]

İşte o kitaplarda Allah’ın bahsettiği kitabın şubeleridirler. Çünkü nekredir o. Fi kitap.

Levvameliğin konumu budur. Levvame müminin asgari derecedeki nefsinin adıdır.  La agal bu şekilde olmalıdır. Bir kötülük yaptığı zaman eğer kendini kınamıyorsa Allah korusun o nefis kâfiredir. Bunun için nedamet de o işi yapmamış gibidir.

التَّائِبُ مِنَ الذَّنْبِ، كَمَنْ لَا ذَنْبَ لَهُ

  1. Günahtan tevbe etmiş bir kimse onu hiç yapmamış gibidir.”[10]

Levvamelikte bu durum vardır. Kınama vardır.

النَّدَمُ تَوْبَةٌ

  1. Pişmanlık tevbedir.” [11]

KEMAL İÇİN NEDAMET YETMEZ

Bu nedamet ehli olan bir nefistir, yapısı budur.  Ama biliyorsunuz nedamet insanı kurtarmaz. Kemal için nedamet yetmez. Adam pişman ama olumlu bir şey de yapmıyor. Ağlayıp duruyor.  Şöyle ettim, böyle ettim, etmemeliydim, yapmamalıydım. Ya tamam artık. Gel şu işe başla işte. İşte ben adapte olamıyorum. Benim yüzüm yok. Ben mahvolmuşum, ben batmışım. Ondan sonra şarkılarla türkülerle tekrar kafa çekmeye, değişik türden yollara başvurarak helak olup gider. Allah korusun. Eğer burada kalırsa, bu da bir helak vesilesidir. Bu bir merdivendir ama birinci basamakta oturup kalırsan asla eve giremezsin. Darü’s- selama giremezsin. Merdivende oturup kalmayacaksın. O bir basamaktır. Oralarda kediler, köpekler oturur, bırak. Sinekler, böcekler gelir, oturur. Ama insanoğlu merdivende oturmamalıdır. Merdiven çıkılmak içindir.  O basamaktan çıkacaksın, ötekine geçeceksin. Oradan oraya, oradan oraya atlayacaksın. Allah nasip ve müyesser eylesin. وجواب القسم محذوف peki, burada kıyamet gününe andolsun ve olanca gücüyle kendisini kınayan nefse andolsun, cana andolsun ki, أي لتبعثن siz elbette ve elbette diriltileceksiniz. Yeni bir yaşam için ve bu yaşamın hesabını, kitabını vermek için haşir gününde, mevgif alanında elbette ve elbette siz diriltileceksiniz. Bu لتبعثن mahzuftur.  دليله peki bunu böyle bir mahzuf yani cevabın bu yönde olduğunu söylememizin sebebi, دليله cevabın bu merkezde olduğunun delili  أَيَحْسَبُ الإنسان diye başlayan ayettir, oradan anlıyoruz. Çünkü burası haşirle ilgilidir. Bu nedenle Yüce Allah haşiri anlatacağı zaman kasemle bir giriş yapmıştır. أَيَحْسَبُ الإنسان insan sanıyor mu ki;  أي الكافر المنكر للبعث ba’si inkâr eden kâfir; ba’s diriliş demektir. Haşir günüdür. Öldükten sonra dirilmeye ba’s denir.

وَأَنَّ الْبَعْثَ بَعْدَ الْمَوْتِ حَقّ

Öldükten sonra dirilmek haktır.”[12]

Bu da imanımızın şartlarındandır; inanacağız. Amentüde geçer. İşte bu adam bunu inkâr ediyor. Buradaki insan dediği böylesine ba’si inkâr eden, bir fasit insan, kâfir insandır. Öldükten sonra dirilişin adına ba’s diyoruz ve bunu bu adam inkâr ediyor. Biz ise iman ediyoruz.  İman etmezsek imanımız tamam olmaz. Bölük pörçük imanı da yüzüne çarparlar. Ben şuna inanıyorum, buna inanmıyorum. Melekleri kabul edemiyorum. Allah’ı, Peygamberi kabul ediyorum ama ahreti kafam almıyor, beni açmıyor derseniz böyle iman olmaz. Pazarlık yoktur, ya hep ya hiçtir. Çünkü bunların hepsinin birbirine bağlı olduğu âlimlerimizce anlatılmış, tespit edilmiştir. Bunların hepsi birbirine bağlıdır. Peygamber, Allah; Allah Peygamber bunlar bir sistemdir. Bunları birbirinden koparamazsınız. Bu altı temel esas iman denilen gerçeğin ayaklarıdır, direkleridir.  O direklerden birisi eksik oldu mu bir tarafa aksar. Yüce Allah da aksak olan, yamuk olan şeyleri istemez. O tam olan şeyleri sever. Tamamlama yönünde de gayret ister. Kâfir insan sanıyor mu,  أَلَّن نَّجْمَعَ عِظَامَهُ cem edemeyeceğimizi, bir araya getiremeyeceğimizi mi sanıyor. Asla bir araya toplayamayacağımızı mı sanıyor.    عِظَامَهُ kemiklerini عظم çoğulu عِظَامَizam. İnsan bir araya getirip toplayamayacağımızı mı zannediyor. Cem edemeyeceğimizi, derleyip toparlayamayacağımızı mı zannediyor. Kelimelerin içinde tenafur-u huruf var, yani söylenmesi zor olan harflerin bulunduğu kelimelere arap dilinde tenafur-u huruf denir. Bu tür kelimeleri kullananları da çok tenafur-u huruf var bu adamın sözlerinde diye pek beğenmezler. Toplamayacağımızı mı şeklinde değil mi? hala toplayamadım ben. Zaten ben değil Rabbimiz toplayacak. Rabbim nasip etsin. Biz buna inanıyoruz. İnsan böyle mi zannediyor? Neden sonra; tabi nasıl inanmıyor adam kemiklerini   بعد تفرقها parçalandıktan sonra, parçalara ayrıldıktan sonra  رفاتا ورجوعها ve ufalanmış şekle dönüştükten sonra, şu samanlar nasıl böyle iyice düvenle sürüldükten sonra böyle küçücük parçalara ayrılıyor ya, havada uçuşuyor ya işte onun gibi böyle artık rüzgârın önünde uçar haline gelinceye kadar. Toz duman olmuş, toprağa karışmış, iyice ufalanmış. Bu رفاتا dönüştükten sonra, yani kırıntılar haline, böyle küçük parçalar haline dönüştükten sonra, tozcuklara dönüştükten sonra  مختلطاً بالتراب toprağa karışmış halde, bundan sonra mı bunlar dirilecek diyor. Buna güç yetiremeyeceğimizi mi zannediyor? Bunun hesabını mı yapıyor? Böyle mi zannediyor?  أَيَحْسَبُ , أَيظن anlamındadır. Evet, böyle zannediyor. Bu zan da onların işini bitiriyor. Bu kötü bir hesaptır, kötü bir hesaplama, yanlış bir hesaplama problemi çözemiyorlar. Yüce Allah başlarına on dokuzu indirdi. O on dokuz onların tepesine inince kafaları karıştı, bitti. Böylece artık hesapları kitapları da yanlış yapıyorlar. Hesapları hep yanlış çıkıyor.  İnsanın kötü zannı budur. أَيظن الإنسان demektir.  بلى Evet evet  أوجبت , بلى edatı olumlu yapar.  ما بعد النفي nefiyden sonra geldiğinde, أوجبت ucibet” de okursak meçhul şekilde mucep kılınmıştır بلى edatı, olumlu kılınır.  ما بعد النفي nefiyden sonra gelen  kısmı olumlu yapar. بلى Bela edatı demek ki nefiyden sonra gelirse للإيجاب derler.

إذا جَاءَتْ ما بعد النفي للإيجاب demekmiş. İcap, olumluluk demekmiş. Mucep olumlu anlamındadır.

İNSANIN ANA UNSURLARI KEMİKLERDİR

Genelde bu kelime gramerde istisna bölümünde geçer. Müstesna mucep olursa diye bu kelime oralarda geçiyor.   أي yani şunu demek istiyor.  بلى نجمعها bilakis, onun kemiklerinin hiç bir santimini, zerresini kaçırmaksızın biz onları cem edeceğiz, bir araya getireceğiz. Kemikleri demesinin nedeni insanın ana unsurlarını kemiklerinin oluşturmasıdır. Bu da bir binadaki demirler gibidir. Demirler o binanın ana unsurlarıdır. İskelet dediğimiz şey o ana unsurlarıdır. Onlardaki zafiyet, ona bina ettiğiniz, ona geçirdiğiniz, ona bağladığınız şeylerin zafiyetini sağlar. Onu ne kadar güçlü kılarsanız ve bir arada tutma, cem etme yönünden, onların birbirine bağlantısını sağlam yaparsanız o varlığın kıyamı sağlamdır. Bakın bugün nelere de işaret etmiş oluyor. Demek ki etinden söz etmiyor bakınız. Zaten insanın oluşumunu anlatırken

ثُمَّ نَكْسُوها لَحْماً

¶        “Sonra onlara nasıl et giydiriyoruz?[13]

Önce demek ki kemikler oluşuyor. Daha sonra biz o kemiklere et giydirdik. Kesevna elbise giydirir gibi onun üzerine eti giydirdik, der.

فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ

¶        “Yaratıcıların en güzeli olan Allah ne mübarektir, ne mukaddestir.”[14]

Bunları işte O yaptı diyor. İnsanın nutfeden nasıl o hale geldiğini, son raddede kemiklerin üzerini etler kaplamış oluyor. Bu da işte bir binada yapılırken eskiden biliyorsunuz demir filan yoktu. Bir binanın nasıl inşa edilmesi gerektiğini de göstermiş oluyor. Önce demek ki onu ayakta tutacak direkleri dikmek gerekiyor ve insanın da zaten ayakta durmasını sağlayan bu kemiklerdir. Bu kemikler olmasa et yığını olarak, çuval gibi kalakalırdın. Ayağa kalkman mümkün olmazdı. Bu,  Yüce Allah’ın şanındandır.  Hamd ü senalar olsun.

تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ

¶        “Âlemlerin Rabbi olan Allah’ın şanı ne yücedir.”[15]

Bilakis evet biz onları bir araya getireceğiz, نجمعها cem edeceğiz. قادرين muktedir olduğumuz halde, gücümüz yettiği halde,   حال من الضمير في نَّجْمَعَ - نَّجْمَعَ fiilindeki cemi olan mütekellim-i mealğayr نَحْن nün hali olmuş oluyor. Biz, onun için çoğul geldi. قادرين şeklinde geldi. Ondan hal olduğı için, çünkü sahib-i hal çoğuldur.  أي yani نجمعها ا biz o kemikleri cem ederiz, bir araya getiririz. قادرين muktedir olduğumuz halde, güç yetirerek على جمعها toplamaya, onları bir araya getirmeye  وإعاداتها ve eski haline çevirmeye.  كما كانت dünyada olduğu gibi,

مِنْ قَبْلُ كانت كما demektir.  Önceden olduğu gibi aynen onları bir araya getiririz. Peki, adamın kolunu domuz yemişti veya bir ayı veya bir kurt adamın kolunu kapmıştır. O ölünün kolu yoktu. Veya herhangi bir nedenle bacağını kesmişlerdi. Anadan doğma hangi uzuvlara sahipse haşirde o şekilde diriltileceği ulemamızın görüşüdür, kararıdır. O parça o varlıkta arızidir, lazımi değildir, zati değildir; kıyamet gününde o da diriltilecektir. Ama onun kolu ile değil. Çünkü o sonradan ona geçti, onu sonradan aldı, hâdistir. O halde sonradan olan şeyler bid’idir, bidat defterinde, kategorisindedir. Bid’atlar atılmış olduğu halde, fıtratlar doğrultusunda haşir yapılacaktır. Bid’atlar atılmış olduğu halde fıtratlar gözetilerek ba’s ortaya konacaktır. Fıtri yapısı nasılsa onun o şekildedir. Tabii ki anadan doğma adamın kolu yok, şurası, burası yok. Elbette yine o şekilde haşrolacak. Ancak bu durum, bu şekilde gidecek değildir. Hesap kitap tamam olduktan sonra Allah ona gıcır gıcır yeni bir vücut verecektir. Notunu aldıktan sonra ama kadir olduğunu ve herkesi asıl üzere nasıl yarattığını göstermek için bir kere kabirden o şekilde kalkacaktır. Sonra iş değişecektir. Kimisinin gözleri alınacaktır. Kimisinin eli, ayağı alınacak, kütük gibi kalacaktır. Kimisine dünyada kör olduğu için göz verilecektir. Duymuyormuş, kulaklar duyacak. Zaten bunlar biz, çocukça düşünüyoruz. Bazen bunları söylerken kendi kendime gülüyorum. Hâlâ biz uhrevi yaşamı dünyanın bir devamı şeklinde anlıyoruz.  Dünya yaşamı doğrultusunda anlatıyoruz. Size şunu söylüyorum ara ara gerçi de bir müftü varmış burada “Oğlum sana ananın babanın diliyle söylemeyince anlamazsın” dermiş.  Bunları da Hoca Efendi’den işittik.

CENNETTEKİ YİYECEKLER SIRF GIDADIR

Genelde insanlara anasının babasının diliyle söylemek lazımdır. O anlamda bunları söylüyorum. Yoksa gerçek tabii ki tamamen bambaşkadır. Cennet-i a’lada görme olayı bu gözlerle değildir. Bu beş duyu dediğimiz şeyle açılım söz konusu değildir. Orada hâşâ mide varmış öğütecek, bu bağırsaklar çalışacak, kabuğu varmış filan öyle şeyler yoktur. Orada sırf gıda vardır. Yenilen şeyler sırf gıdadır. Yeme işi de gıda almak için değil, beslenmek için değildir. Öyleyse sistem bambaşka bir şeydir. Orada görme bütünüyledir. İrade sıfatı görecek, göz değil. Görmeyi istedin mi göreceksin, bitti. Arkan dönükmüş, orada arka marka yok. Orada yüz her taraftır. Bir şeyi görmek için kafanı çevirip bakman gerekmiyor. Onun için ne kadar anlatsak orası farklıdır. Velhâsıl Allah Cenneti Ala’ya koyacağı insanları oraya layık bir şekle getirecektir.

بعد الحساب Hesap kitaptan sonra bu işler, ikmal tamam olunca. Cehennemlikler de kendi çapınca ikmal edilecek. Tamam mı, hazır mı, hazır hale getirilecek. Onun için de parçalar vardır. Adamın içinde cehenneme atılacak parçalar vardır. Adamın içinde insani olan parçalar da vardır. O parçalar alınacak ondan. O onları hiç kullanmadı. Cennete gidecek adamın içinde de cehennemi intaç edecek parçalar vardır. O da onları hiç kullanmadı. Veyahutta çok az kullandı ama içinde hâlâ duruyor, parçalar duruyor. Bunlar da sökülecek. İşte bunun adına ikmal denir. Cehennemlik olanların cehenneme tam girecek bir kıvama getirilmesine; cennetlik olanların da cennet-i a’laya girmesinde bir beis yok, yapı tamamlandı, inşanın bitmesine ikmal denir. İnşa olayının tamamen son bulması yevmü’l-ahirde, son gündedir. Yevmü’l- ahir olmadığı sürece, hiçbir şey bitmiş değildir. Cenab-ı Hak son sözünü söylemedi. Son söz son günde söylenecek. Onun için o gün gelip hakkımızda beyanat zahir olmadıkça hala boynumuz bükük olmalıdır. Çünkü orada da çok hesaplar değişecek. Görsen ki, baksan ki kendine göre bir hesap defteri var. Bakacaksınız iyiliklerin yazılı olduğu yeri göreceksiniz. Bir de kötülüklerin yazılı olduğu yer vardır. Bir de hak hukuk meselesi var. Adam bakıyorsun çok güzel, hadislerde geçiyor. Adamın sevapları çok güzel ama o kadar çok hak almış ki! Güle güle gelir adam hesap yerine ama ondan sonra hak sahipleri dizilirler. Allah “Onlara, iyiliklerinden verin” der. Verilir, verilir sonunda sevaplar biter ama hak sahipleri daha duruyor. “O zaman onların günahlarını devredin” der. Gördünüz mü daha bunlar o günde olacak işlerdir. Nereden bileceksin kabirde bunu, sana göstermezler ki. Hesap kitap daha bitmemiş. Onun için demek ki kardeşlerim o günü bekleyeceğiz. O günün dehşetini hissedeceğiz. O günde hesabımızın, kitabımızın asan olması için, o günde yüzümüzün kara olmaması için Allah’a yalvarıp yakaracağız. Peygamber de böyle dua etti.

اللهُمَّ لَا تُخْزِنِي يَوْمَ الْقِيَامَة

  1. Kıyamet gününde beni rezil etme Ya Rabbi!

O günde rezil edeceği, karartacağı, alçaltacağı yüzler var.  O gün Allah müminleri, peygamberleri rezil etmeyecek, rüsva etmeyecek.

BİZİ AHRETTE REZİL ETME YA RABBİ!

Bunları Peygamberler söylüyor ve biz de o günde bunların olacağını, olabileceğini ve bizim de onların içerisinde yer alabileceğimizi düşünerek samimane Allah’tan niyaz edeceğiz. Bizim bir garantimiz yok. Neden o duaları yapmayalım ki. Yapacağız. Mesela abdest alıyorsunuz. Yüzünüzü yıkarken hatırlıyorsunuz. “Rabbim bir takım yüzlerin karardığı, bir takım yüzlerin ağardığı günde benim yüzümü ak eyle” diye dua ediyoruz. Bu sadece yüz yıkamaya ait değildir. Bu dualar âlimlerimizin ince keşifleri neticesinde daha sonra ortaya çıkmıştır. Genelde Gazzali Hazretlerine atfederler. Sonradan ortaya çıkmıştır. Peygamberimizden gelen böyle bir rivayet yoktur ama aklın yolu birdir. Adam onu oraya uyarlamış. Bu çok güzel bir metottur, usûldür. Ama böyle yapılmayan abdest, abdest değildir denemez. Abdestin farzları, sünnetleri bellidir. Ama burada onu hatırlamak çok güzel bir şeydir.

فَلَمَّا غسل وَجهه قَالَ: اللَّهُمَّ بيض وَجْهي يَوْم تبيض وُجُوه

İşte söylediğim şeyin anlamı budur:

Bir takım yüzlerin kararıp, bir takım yüzlerin ağaracağı gün benim yüzümü ak eyle Ya Rabbi diyoruz. Ya da benim yüzümü kara olanlardan eyleme diyoruz.”

رب لَا تجعلني يَوْمَ الْقِيَامَة من الوجوه المسودة

Benim yüzümü müsvedde yüzlerden eyleme.”

İnsan müsveddesi derler ya. Gördünüz mü bakın müsvedde nereden geliyormuş. Kara demektir, karalanmış anlamındadır.

Dünyada olduğu gibi o kemiklerini iade etmeye kadiriz.  İade demek önceki haline getirmek demektir. Bunları yapacağız. Bunlar Allah’ın bize verdiği sözlerdir. Bunda hiç kuşku yoktur. Bunlara biz şek ve şüphesiz iman ediyoruz. Allah böyle yapacaktır. على أَن نُّسَوِّىَ tanzim etmeye, düzmeye, düzeltmeye  بَنَانَهُ parmak uçlarını, parmaklarını, parmak uçlarındaki kemikleri dahi tanzim etmeye muktedir olduğumuz halde biz onu cem edeceğiz, bir araya getireceğiz, bütün parçalarını, kemiklerini bir araya getireceğiz.

LA ŞERİKE LEHİN İMZASI

Burada parmak uçlarını bile derken bir incelik üzerinde duruyor. Yukarıdaki  عِظَامَهُ de kalsaydı bittiydi, anlam tamamdı.  Parmak uçları bile, parmak uçlarının insan yaşamındaki fonksiyonuna dikkat çekiyor. Yani çok işler işlemiş bu parmaklar, yanlış imzalar atmış mesela, parmak basmış. Önceden biliyorsunuz parmak basma türünde imzalar vardı.  Veya bir işareti ile idam edin. Bu parmaklarla çok iş görülmüş. Yazıyor, çiziyor, işaret ediyor. Velhâsıl Allah da imzasını buraya atmıştır. Biz de imzamızı buradan atıyoruz. Allah da imzasını bu parmağın ucuna atmış. Orada onun imzası vardır. Ve bu imza لا شريك له ‘i taşıyor. Hiç bir insanın parmak ucu bir birine benziyor mu? Bunun anlamı لا شريك له in imzasıdır. O’nun ortağı yoktur, benzeri yoktur. Benzeri yokturun imzasıdır o. O da Allah’tır. O özellikleri bile, parmak uçlarındaki farklılıklar ı bile biz iade edeceğiz. Bunlara muktediriz. أصابعه yani parmaklarını   كما كانت في الدنيا dünyada olduğu gibi   بلا نقصان eksiksiz    وتفاوت farksız yani eni boyu ne ise aynısı, fark yoktur. Aralarındaki farklılık ne ise aynı ölçüdedir. Burada diyelim ki küçük parmağı dört santimse orada beş santim olmayacak. Burada ne ise aynısı olacak, iade budur. مع صغرها küçücük olmalarına rağmen. Çünkü parmak uçlarındaki parmak kemikleri kemiklerin hemen hemen en küçükleri olmuş oluyor. İnsan bünyesindeki kemiklerin en küçükleridir yani o küçücük şeyleri dahi Allah gözetecek, göz ardı etmeyecek, onları bile oraya getirip koyacaktır.  فكيف بكبار العظام büyük kemikleri nasıl iade etmez, nasıl diriltmez? Küçüğü böyle yaparsa büyük kemikleri hayli hayli ortaya koyacaktır.  Onda herhangi bir sıkıntı yoktur. En küçüğü, dağılmış olan kemikleri bir araya getirdikten sonra büyük kemikler daha kolaydır. Çünkü küçük şeyleri bir araya getirmek daha zordur. Büyük şeyi kucaklayıp, alır koyarsın şuraya, derleyip toparlama daha kolaydır.  Ama çok küçük bir şey ise o çok zordur.   بَلْ bilakis   يُرِيدُ الإنسان insan murat ediyor, kastediyor. Burada tabi ismini vermiyor. İnsan insan gidiyor. Burada insandan ziyade karakter, sıfat söz konusudur.  Burada münkir olan bir kimseden, insanın inkârından, kâfir insandan bahsediyor. İnsan derken kâfir insanı kastediyor. Burada da anlatılan şeye bakarak hangi tür insanın anlatıldığı tespit etmeniz mümkün oluyor. Şimdi anlayacağız bakalım nasıl bir insanmış. İnsan kastediyor.  عطف على أَيَحْسَبُ bu أَيَحْسَبُ الإنسان cümlesine atıftır.   فيجوز caiz olur. أن يكون مثله استفهاماً onun gibi istifham olması caiz olur. Çünkü o  أَيَحْسَبُ الإنسان idi. بَلْ atıf edatlarındandır. Dolayısıyla onun gibi yani İnsan murat mı ediyor, insan istiyor mu? أيُرِيدُ الإنسان yani onun gibi istifham olması caiz olur. Mademki atfolunmuştur, matuftur. Matuf gibi soru cümlesi olarak kabul edilmesi caizdir diyor. Yani böyle de anlam verilmeyebilir. Bilakis insan murat ediyor diyebiliriz veya ediyor mu şekliyle yukarıya atfederek de ifade edebiliriz. Bu insan ne istiyor? Bu insanın zoru ne? Bu insan nasıl bir insandı. Yukarıda matuf olduğuna göre bu insan kâfir bir insandır. Ba’sı inkâr eden insandı.

أَيْ لَتُبْعَثُنَّ، وَدَلَّ عَلَيْهِ قَوْلُهُ تَعَالَى: أَيَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ لِلْإِحْيَاءِ وَالْبَعْثِ. وَالْإِنْسَانُ هُنَا الْكَافِرُ الْمُكَذِّبُ لِلْبَعْثِ. الْآيَةُ نَزَلَتْ فِي عَدِيِّ بْنَ رَبِيعَةَ قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: حَدِّثْنِي عَنْ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَتَى تَكُونُ، وَكَيْفَ أَمْرُهَا وَحَالُهَا؟ فَأَخْبَرَهُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ، فَقَالَ: لَوْ عَايَنْتُ ذَلِكَ الْيَوْمَ لَمْ أُصَدِّقْكَ يَا مُحَمَّدُ وَلَمْ أؤمن به، أو يجمع اللَّهُ الْعِظَامَ؟! وَلِهَذَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: (اللَّهُمَّ اكْفِنِي جَارَيِ السُّوءِ عَدِيَّ بْنَ رَبِيعَةَ، وَالْأَخْنَسَ بْنَ شَرِيقٍ) . وَقِيلَ: نَزَلَتْ فِي عَدُوِّ اللَّهِ أَبِي جَهْلٍ حِينَ أَنْكَرَ الْبَعْثَ بَعْدَ الْمَوْتِ

Bunun zoru ise; Bilakis o insanlar ki Peygamberimizin komşularından olan Adiy bin Rebia, Ahnes bin Şerik denilen kişilerdir. Peygamberimiz bu iki kişinin şerrinden Allah’a sığınmıştır. Peygamberimize çok eziyet ederlerdi. Bu Rebia denilen adam Peygamberimizi veya o günü inkâr maksadıyla derdi ki:

“Muhammed biraz bize kıyametten söz eder misin” diye gelir böyle iki de bir Peygamber (a.s) ‘e istihzavari, inkâr yoluyla sorular sorardı. Maksadı onu taciz etmekti.

  1. Bu iki komşumun şerrinden sana sığınıyorum Ya Rabbi. Bunlara karşı bana yet, kâfi gel, benim hakkımı bunlardan al

diye dua ederdi. Peygamberimiz bunların şerrinden Allah’a sığınmıştır.

Diğer bir görüşe göre ise;

“Öldükten sonra dirilmeyi inkâr edince Ebu Cehil hakkında nazil olmuştur.”[16]

Yani bu Ebu Cehildir. Yani yukarıda geçtiği gibi Adiy bin Rebia, Ahnes bin Şerik şudur budur demeye gerek yoktur. Burada bu tabiatta her kim varsa bu insanın içinde, kategorisinde yer alır, insan kelimesinin şümulündedir. Yani haşir gününü kim inkâr ediyorsa böyledir. Bilakis o murat ediyor, o kâfir insan   لِيَفْجُرَ أَمَامَهُ önündeki gelecek, istikbal.  Bir insanın önü dediğimiz zaman, biz nereye gidiyoruz. Biz ölüme gidiyoruz. Yani biz haşire gidiyoruz, ahrete gidiyoruz.  Sen istesen de istemesen de insanın yönü o tarafadır. Dolayısıyla  أَمَامَ dediği zaman önünden maksat geleceği, istikbali, gelecek günler, aylar, yıllar, ölüm ve ötesidir. Geleceği için burada çok ince anlamlar vardır. Geleceği günlerde tadının kaçmaması için, keyfinin kaçmaması için insan fısk-ı fücuru murat eder. Bu fısk-ı fücuru ki o dünya yaşamıdır, dünya görüşüdür.  Sorumsuz yaşamaktır. Sigaya tabi tutulmamasıdır, canının istediği gibi yaşaması ve sorguya tabi tutulmamasıdır.  Canımın istediği gibi yaşarım, kim bana hesap soracak. Tabi o dönemlerde böyle yaşamaya alıştılar adamlar, keyif sürmeye alıştılar. İstedikleri gibi at oynatırlardı. Çocuklarını bile keserler, asarlar, gömerler kimse niye yapıyorsun demezdi. İstedikleri gibi faiz alır verirlerdi. İstedikleri gibi vururlar, kırarlar. Canlarının çektiği gibi istedikleri zaman kanunları da değiştirirler,  keyiflerince kanun koyarlardı. Hatta yılları ve günleri bile değiştirirlerdi. Hesaplarına uymadı mı, hesaplarına uysun diye Allah’ın aylarını bile değiştirirlerdi. Bunları Kur’an’da Rabbimiz anlatıyor. İnsan bilakis önündekini inkâr etmek diler. Ona saygısızlık etmek diler.  Müfessirimiz diyor ki   ليدوم على فجوره fısk-ı fücur üzere devam etmeyi diler. Önündeki günlerde veya önündekine karşı yani uhrevi o hakka o gerçeğe karşı, o hesap ve kitaba karşı ona zıt olarak böyle yapar, fısk-ı fücuru devam ettirir. Ona rağmen yaparأَمَامَهُ önündekine karşı, fısk-ı fücür işlemeyi kasteder. Önündeki ba’s günü, hesap günüdür.  Öyle mi, bak ben ne yapıyorum. Hadi bakalım, kim ne varsa gelsin, nitekim bunları hep söylemişlerdir. Ben söylüyorum hadi bakalım cezalandırsın beni diyerek, hadi bakalım varsa gelsin, beni yakamdan tutsun. Bak bir şey oldu mu? Olmadı. Yok ki zaten olsun cinsinden, adamlar böylesine külhanbeylik yaparlardı. Buradaki يُرِيدُ onun sorununu açıklıyor. Gelecek günlerini, kıyamet gününü inkâr etmekle adamın maksadı rahat hareket etmektir. Kimse benim elimden tutmasın, yasaktır diyen olmasın. O fücurunu rahat bir şekilde devam ettirebilmek için fısk-ı fucür içinde rahat bir yaşam sürebilmek için kabir kapısını kapatıyor.  Yok ya öyle bir şey diyerek önündeki günleri boşa alıyor, rahat olsun, bir diken olmasın. Rahatsız eden bir şey olmasın diye. Çünkü eğer onu kabul ederse neden, niçin başlıyor, sorgulama başlıyor. Yanlış yapıyorsun bak şu haram, şu helal.  İşte bu gibi sorunlar olmasın diye ben öyle bir şey kabul etmiyorum ki diyerek o kapıyı kapatıyor.

RAHAT DÜNYA İÇİN UKBAYI İNKÂR EDENLER

Risale-i Nur’da bu konu çok muazzam bir şekilde işlenir. Onların uhrevi yaşamı inkâr etmelerindeki amaçlardan birisi, önlerindeki günleri zamanları bir anlamda garanti altına almaktır. Sorunsuz yaşam, rahat bir şekilde zevk alabilmek için o tarafı seddediyor, kapatıyor. Kapat orayı diyor, ben öyle bir şeye inanmıyorum. Ve şöyle söyler Allame Efendi, insan fısk-ı fücura devam ederse yani mümin olduğu halde, bu inancı ona müdahale eder.  Levvame nefis hatırlayın derki melekler, Allah görüyor. Melekler şu an seni yazıyor, çiziyor. Ya bu melekler işini, yok desem kabul etmesem ne olacak. O zaman böyle bir sıkıntı içerisine girmeyeceğim. Yavaş yavaş diyor, fısk-u fücura devam konusunda bunları yolda engel gibi görür. Bunları kaldırma yoluna gider. Kaldırmak için de inkâr eder.  İşte onun için baştan bu yola sakın girme diyor. Çünkü bunun arkası gelir diyor. Yavaş yavaş mukaddesat elden gider. İnsan nefsi bunları isteyecektir. Ya Allah görüyor işte ayıptır, günahtır. Canım gidip gelmiş mi var ahrete falan filan diyerek insan vicdanında farklı tabi. Bende öyle şeyler olmuyor diye sen delil değilsin ki. Herkesin ölçüsü sen değilsin ki. Sende olmazda ötekinde olur. Vicdan herkeste farklı çalışır. ليدوم على فجوره insan bilakis önünde olan, önüne karşı fısk-ı fücur işlemeyi, fısk-ı fücur ortaya koymayı kasteder demek, insanın kıyameti inkâr etmesinin sebebiyle maksadı, insan bilakis murat eder. Fısk-ı fücurunun devamını ister.  فيما يستقبله من الزمان gelecek zamanda. Fısk-ı fücuruna devam etmeyi, rahat bir şekilde, engelsiz bir şekilde fısk-ı fücurunu yaşamayı murt ediyor. Bu inkâr etmesinin sebebi budur. Niçin inkâr ediyor? لِمَ أنكرت

لِيَفْجُرَ أَمَامَهُ gelecek önündeki günleri rahat rahat, o dilemiş olduğu şeyleri ki onlar fıskı fücurdur. İnkâr yaşamını sürdürebilmek için. Böyle bir yol takip eder. Çünkü ba’si kabul ettiği anda bu sefer tutsak oluyor, çerçeveleniyor. Buna hudut diyoruz.

تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ

¶        “Bunlar Allah’ın koyduğu sınırlardır.”[17]

Hududu kabul etmiş oluyor. Bunun içinde de kımıldama imkânı tabii ki helal sahada rahatlık var da haram sahaya yer vermiyor, yol vermiyor. İşte o yolu açabilmek için zamanında derdi Rahmetli Hocam, Osmanlı’nın son dönemlerinde ezan okununca görevliler kahvehanelere gelir hadi namaza dermiş. Bunların içinde gayri müslimlere dokunmazlarmış. Müslüman olduğu halde namaza gitmemek için efendi ben gayri müslümim derlermiş. Öyle mi tamam der adam çeker gidermiş. Niçin inkâr etti? Rahatça oturmak, namaz kılmamak için, keyfine bakmak için ben gayri müslimim demiş. Yani bunun anlamı ben müslüman değilim, ben müslüman değerlere sahip değilim dolayısıyla beni o şekilde zorlayamazsın demektir. Böyle olurmuş.

MÜMİNİN YOLU SINIRLIDIR

Şu halde insan psikolojisinde böyle bir şey vardır. Bekçi, yasak koyan değerler, engeller insanın vicdanındadır. Bunlar inançlarımızdır. Bizim için sınırdır. İnsanın kendini sınırlaması, nefsini zabt u rabt altına almasıdır. Eğer bu zabt u rabt altına alma işi olmazsa, yani inançlarına halel verirsen, bozulursa inançlar, nefis daha rahat sele serpile hayda, engelsiz istediği şeye yönelir. İstediğini yapar, istediğini söyler. Bu da insanın helakidir. Allah korusun. Kapıp koyuverdi mi kendini, hudut tanımadı mı, sınır tanımadı mı bitti. Bunun gittiği yol kesinlikle cehennem yoludur. Çünkü mümin yolu sınırlıdır. Mümin sınırlı ve sorunlu bir yoldadır. Devamlı uyarı levhaları vardır. Mesafesi bellidir. Yönü yolu bellidir. İstediği yere, canının çektiği yere adım atamaz. İşte kâfir istediğimi yapayım diye inkâr et kurtul diyor.  En son olarak çaresi budur. İnkâr ediver baskılardan kurtulursun. Canının istediği gibi yaparsan İşte o zaman da

أَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ

¶        “Muhammedim! Hevasını Tanrı edineni gördün mü?[18]

Bunun tanrısı, dini artık kendi canının çektiğidir. Kendi kendine tapınan bir adamdır, olmuş olur. نَعُوذُ بِاللَّهِ

Burada bu haftalık dersimizi tamamlamış oluyoruz.  Önümüzdeki Allah ömür verir, sıhhat ve afiyetle gelirsek buradan okuruz inşallah.
 
 

[1] Buhârî,Naziat Suresi; 4936

[2][2] Kalem68/42

[3] Bakara2/277

[4][4] Ebû Davûd, Sabah Okunacak Dualr, 5090

[5] Müsned-i Humeydi, Bera b. Azib’in Hadisleri, 740

[6] Yusuf12/53

[7] Yusuf12/52

[8] Sahih-i Müslim, Medine’nin Fazileti, 85

[9] Hac22/70

[10] İbn Mace, Tevbe,4250

[11] İbn Mace, Tevbe,4252

[12] Mucemü’l-Kebir, Taberanî, 4971

[13] Bakara2/259

[14] Müminun23/14

[15] Araf7/54

[16] Kurtubî Tefsiri, Kıyamet Sûresi,3.âyet

[17] Bakara2/187

[18] Furkan25/43

Paylaş...

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

15 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi

Instagram

Üye Girişi

Fotoğraf Albümü

  • Kategori: Anma Haftası 2017
  • Kategori: Anma Haftası 2016
  • Kategori: Anma Haftası 2015
  • Kategori: Anma Haftası 2014

          gulhan_37