Kastamonu Fatihi: Atabey Gazi

Kastamonu'nun ilk fatihi Emir Kara Tekin Bey'in soyundan geldiğine inanılır. Kastamonu'yu Bizans'tan son defa kalıcı olarak fetheden Selçuklu Türk komutanıdır. Yani Kastamonu Fatihi olarak bilinir.

Asıl adı Çoban'dır. İslâmî adı Hüsameddin'dir. Selçukluların Bizans'a karşı Kuzey Anadolu'daki askerî üssü olan Kastamonu'da geniş yetkilerle donatılmış olarak valilik yaptığı için kendisine Beylerbeyi/Emirü'l-Ümera ünvanı verilmiştir. Selçuklu kaynaklarında Beylerbeyi Hüsameddin Çoban Bey olarak, kendisinden saygıyla bahsedilir. Selçuklu şehzadelerinin eğitimiyle meşgul olduğu için Atabey unvanı almıştır.

Bizans'a karşı gerçekleştirdiği askerî harekâtlarda başarılı olduğu, Müslümanlar adına Cihad ettiği için Gazi sıfatıyla anılmıştır. Kastamonu halkı onu Atabey Gazi adıyla bilir ve minnetle, rahmetle anar.

O, Bizans'a karşı Kastamonu'nun batısında Bolu istikametinde akınlarda bulunurken, emrinde Oğuz/Türkmen boyları vardı. Bu boyların içinde Kayı ve Bayat boylarının ismi daha fazla öne çıkmıştır. Selçuklu sultanı I. Alâaddin Keykubâd'ın emriyle Sinop'taki Türk donanmasının başına geçerek Kırım, Suğdak, Kıpçak Türkleri ve Rus kabilelerinin üzerine sefere çıkmış; Cenevizlilerin elinden Suğdak limanını/kalesini almış, Kıpçak boylarına ve Rus kabilelerine boyun eğdirmiş, onları Selçuklu egemenliği altına sokmuştur. Karadeniz ticaret yollarının güvenliğini sağlamış, bölgede Selçuklu rüzgârı estirmiştir(M.1223-1227).

Kırım'da cami yaptırmış, Kadı (yönetici) tayin etmiş, kale komutanı atamış, hayır hasenatta bulunmuş ve aldığı zengin ganimetlerle Kastamonu'ya dönmüştür. Atabey Gazi, böylece Kırım ve Rusya Fatihi unvanını da hak etmiştir. Beraberinde getirdiği Kıpçak ailelerini Kastamonu, Sinop, Karabük ve Bartın yörelerine yerleştirmiş, bunların gençlerini askere alarak onları da Bizans'a karşı savaşa yönlendirmiştir.

Kastamonu'yu, Kale çevresinde küçük bir askerî garnizon olmaktan kurtaran Atabey Gazi, gerçekleştirdiği imar faaliyetleri sonucunda bugünkü Kastamonu şehrinin temellerini atmıştır. Kendi adına yaptırdığı Atabey Gazi Camii ve Atabey Gazi Medresesi çevresinde iki ayrı mahalle onun adıyla anılmıştır. Tosya yolu üzerinde de bir han/kervansaray yaptırmıştır. Onun hizmetindeki devlet adamları da şehre yatırımlar yapmışlardır. Dolayısıyla bu büyük Türk beyi, aynı zamanda Şehir Kurucusudur.
Atabey Gazi, yaptırdığı eserlere, zengin gelirler ayırmış, bu eserlerin halka iyi hizmet vermesini ve ayakta kalmasını sağlamıştır. Bazı köylerin gelirlerini bu eserlere vakfetmiş/bağışlamıştır. Hatta, Medine'deki Hz. Peygamber kabrinin bakımına harcanmak üzere para da göndermiştir. Kastamonu yöresinde kimseyi aç açıkta bırakmayan Atabey Gazi, Kastamonu'da Sosyal Devlet anlayışını ilk uygulayanlardandır.

Atabey Gazi, uzun bir ömür sürdükten sonra vefat etmiş, Kastamonu'da Selçuklular adına kurduğu beyliğe ise zamanla Çobanoğulları Beyliği adı verilmiştir. Selçuklu devlet hizmetinden hiçbir zaman ayrılmayan bu Uc Beyliği'nin başına Hüsameddin Çoban Bey (Atabey Gazi)'den sonra oğlu Alp Yörük ve onun oğlu Muzaffereddin Yavlak Arslan (Muzaffereddin Gazi) ve onun da oğlu Nasreddin Mahmud Bey geçmiştir.

Böylece yüzyıl boyunca bu beyler Kastamonu'yu idare etmişler ve daha sonra yönetimi başka bir Türk hanedanı olan Candaroğulları'na bırakmışlardır.


Sonuç ve Öneriler:

1- Atabey Gazi'nin temellerini attığı bu beylik, Türk devletine her zaman sadakatle bağlı kalmıştır. Bugün yöre halkındaki devletine bağlılık geleneğinin özünde Atabey Gazi'nin harcı bulunmaktadır.
2- Atabey Gazi (Kırkdirekli) Camii'nde bugün halen Kılıçla Hutbeye Çıkma geleneği sürdürülmektedir. Çünkü burası Fetih Camii olarak kabul edilmektedir. Bu gelenek sürdürülmeli, hatta her Cuma, cami imamı hutbede Atabey Gazi'nin ismini zikrederek ona ve soyuna duada bulunmalıdır.
3- Atabey Gazi Camii ve Türbesi iyi korunmalı, çevre düzenlemesi yapılabilmesi için, civardaki bazı yapılar yetkili merciler tarafından istimlak edilerek geniş ve nezih bir mekân temin edilmelidir. Böylece ziyaretçilerin uğrak yeri olacak yeni bir tarihî mekân kazanılmış olacaktır.
4- Atabey Gazi Mahallesinin adı yaşatılmalıdır.
5- Atabey Gazi Medresesi'nin bulunduğu yerde şu anda Atabey Gazi Ortaokulu (İmam Hatip) bulunmaktadır. Bu okul öğrencilerine Atabey Gazi'nin tarihî kimliğini ve misyonunu anlatacak programlar yapılmalıdır.
6- Atabey Gazi adına bir park yaptırılmalı ve bu parkta, Emir Kara Tekin'in, Atabey Gazi ve onun soyundan gelenlerin, Candaroğulları beylerinin ve daha sonraki dönemlerde Kastamonu'ya hizmet etmiş bazı devlet adamlarının büstleri yaptırılmalı, bunları tanıtıcı levhalar konulmalıdır.
7- Kastamonu'da bazı sokak ve binalara Hüsameddin Çoban Bey adı da verilerek bu ismin de unutulması önlenmelidir.
8- Atabey Gazi ve Kastamonu'da Selçuklu egemenliği ile ilgili büyük katılımlı bir konferans programı da tertip edilmelidir.
9- Kastamonu için hayatını feda etmiş veya emek sarf etmiş her Türk büyüğüne aynı saygı ve ilgi gösterilmeli, köklü geçmişimizin yeni nesillerle buluşması sağlanmalıdır.

Kaynak: www.kastamonuturkav.org

Paylaş...

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

9 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi

Instagram

Üye Girişi

Fotoğraf Albümü

  • Kategori: Anma Haftası 2017
  • Kategori: Anma Haftası 2016
  • Kategori: Anma Haftası 2015
  • Kategori: Anma Haftası 2014

          gulhan_37